Expositie in Molenmuseum vertelt vergeten verhaal: ‘De polders onder water’

De nieuwe expositie over de oorlogsinundatie in het Molenmuseum is zaterdagmiddag 28 februari 2026 officieel geopend. Wethouder Frans Klovert verrichtte de openingshandeling in aanwezigheid van tientallen genodigden. De tentoonstelling belicht hoe de Duitsers in 1944 grote delen van de polders rond Zevenhuizen onder water zetten.

Op 1 april 1944, bijna een jaar voor het einde van de oorlog, gaf de Duitse bezetter opdracht een groot gebied onder water te zetten. De Tweemanspolder, Eendragtspolder en De Wilde Veenen moesten onderlopen om een mogelijke opmars van de geallieerden te vertragen. Gerard Ottevanger schetste in zijn openingswoord de grimmige context: “Ons lage land was bezet en de bezetter deed er alles aan om het ingenomen territoir te beschouwen als gebied dat eeuwigdurend tot het Duitse rijk gerekend zou moeten worden.”

Dijkjes doorstoken
De opdracht kwam om de dijken op bepaalde plaatsen door te steken. “Gelukkig lukte het om bepaalde gebieden te sparen, zodat niet de gehele polders onder water kwamen te staan“, aldus Ottevanger. Maar de ontwrichting was groot. De burgerbevolking hielp mee om dijkjes rond de woongebieden en boerderijen aan te leggen, zodat die zoveel mogelijk droog konden blijven.

Ottevanger trok een duidelijke lijn naar het heden. “Deze tentoonstelling doet herinneren aan een periode die voor een enkele generatie geleden als zeer ingrijpend en als mensonterend is ervaren. Helaas zien we veel parallellen met de huidige tijd, zeker als we enkele landsgrenzen verder kijken.” Hij benadrukte dat de bevrijding mede mogelijk is gemaakt door internationale hulp. “In die zin bezien is een tentoonstelling als deze er gelijk een van gedenken.“

Een bijzonder aspect van de expositie is dat er nog steeds nieuw materiaal boven water komt. “Vanuit de spaarzame mogelijkheden uit die tijd voor het veilig maken van foto’s is er niet veel materiaal beschikbaar gebleven. En soms, vaak onverwacht, duikt er niettemin tot dan onbekend fotomateriaal op.” Ottevanger deed dan ook een nadrukkelijke oproep aan bezoekers:

“Mocht er bij opruiming van kasten en zolders materiaal beschikbaar komen van weleer, kan het van aanmerkelijk belang zijn dat veilig te stellen voor de toekomst”

Van mammoetsteppe tot polder
Naast het verhaal van de oorlog is er ook oog voor de lange landschapsgeschiedenis. Speciaal voor jonge bezoekers en geïnteresseerden zijn er zes gloednieuwe maquettes te bewonderen. Die tonen de ontwikkeling van de Wilde Venen: van wild veengebied, en daarvoor zelfs mammoetsteppe, tot het keurig verkavelde polderlandschap van nu.

Molenslagen
Een bijzonder pronkstuk in de tentoonstelling is een nieuw gebouwd model van een molenviergang. Juist die molens waren na de bevrijding van levensbelang. Zodra de Duitsers waren verdwenen, begonnen de molenaars – geholpen door Canadese militairen – aan de zware taak om de polders weer droog te malen.

Zorg om huisvesting musea
Ottevanger greep de opening ook aan om een actueel punt onder de aandacht te brengen. “Dan is gelijk benoemd de zorg en het belang die er is voor de toekomst, ook voor de historische organisaties in de gemeente Zuidplas. Huisvesting is een actueel onderwerp.” Hij deed een oproep aan de lokale politiek en bood aan om mee te denken over oplossingen voor de verschillende musea in de gemeente.

Wethouder Frans Klovert prees het onderzoek naar de rol van de molens bij het droogmaken van de gronden en de nieuwe maquettes. “Gaaf om te concluderen dat zowel het onderzoek naar de inundatie rondom Zevenhuizen als de maquettes laten zien dat het landschap zo veranderlijk en dynamisch is. Het verleden kan een inspiratie zijn voor de toekomst, nu we opnieuw voor grote landschappelijke vraagstukken staan, zoals vernatting en klimaatadaptatie. Hier staat een trotse wethouder.”

De expositie ‘Oorlogsinundatie’ is vanaf zaterdag 28 februari te bezoeken tijdens de openingstijden van het Molenmuseum.